Czym jest wskaźnik EP i jaki może mieć wpływ na kredyt hipoteczny?
Posiadanie domu energooszczędnego, wpisującego się w trend nowoczesnego budownictwa, przynosi oszczędności na rachunkach. Jeśli chcesz taki posiadać, inwestycję możesz sfinansować za pomocą preferencyjnego kredytu hipotecznego, który znajdziesz w ofercie wielu banków. Jednym z warunków skorzystania z takiego finansowania jest budowa lub zakup obiektu, który ma planowane niskie zużycie energii. Tutaj pojawi się wskaźnik EP, czyli roczne zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną. Co oznacza i ile musi wynosić?
Spis treści
Wskaźnik EP co to jest? Definicja i cel
Wskaźnik EP określa efektywność energetyczną budynku, a dokładnie roczne zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną. Jest wyrażany w kWh/(m²·rok). Opisuje ilość energii, która jest niezbędna do: wentylacji, ogrzania, chłodzenia, oświetlenia i przygotowania ciepłej wody użytkowej. Im budynek ma niższy wskaźnik EP, tym jest bardziej ekologiczny i tańszy w eksploatacji.
Uwaga: wskaźnik EP nie określa fizycznej ilości paliwa, którą wykorzystuje budynek. To model matematyczny, który ocenia efektywność energetyczną budynku. Jest miarą narzuconą prawem, a nie fizycznym zużyciem.
Wskaźnik EP wziął się z potrzeby określania wpływu budynku na środowisko, a także promowania efektywności energetycznej. Wywodzi się z unijnej metodologii liczenia zużycia energii pierwotnej.
Wypowiedź Eksperta NOTUS: Rafał Salach – Koordynator ds. wsparcia sprzedaży kredytów detalicznych
Na początku XXI wieku Unia Europejska ustaliła, że budynki zużywają około 40% całej energii w Europie, przy czym każdy kraj przeprowadzał pomiary w inny sposób. Dlatego, aby oceniać budynki nie po zużyciu energii, tylko po zużyciu nieodnawialnej energii pierwotnej, wprowadzono dyrektywę EPBD – Energy Performance of Buildings Directive
Najważniejszym aktem prawnym, który określa EP, jest Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
– potocznie: „Warunki Techniczne” tzw. WT 2021.
Wskaźnik EP ma wymuszać na inwestorach stosowanie technologii z jak najniższym wpływem na środowisko, a także stanowi bazę do weryfikacji budynków pod kątem zgodności z WT 2021.
Różnica między wskaźnikiem EK a EP: energia końcowa a pierwotna
EK to energia końcowa, czyli dostarczana do obiektu, aby zapewnić w nim odpowiednią temperaturę, biorąc pod uwagę straty w wytwarzaniu ciepła i jego przysłaniu wewnątrz budynku. Na jego wartość wpływa przede wszystkim jakość źródła tego ciepła.
Ważna dla wysokości tego wskaźnika jest odpowiednia termoizolacja budynku. Dom powinien był optymalnie szczelny, a najlepiej, jeśli jest wyposażony w system mechanicznej wentylacji z rekuperacją.
Zatem EK to energia, którą realnie zużywa budynek. Chodzi o to, co kupujesz w postaci prądu, gazu, pelletu, ciepła sieciowego.
Podobieństwa i różnice między EK i EP prezentuje poniższa tabela.
| Cecha porównawcza | EK – Energia Końcowa | EP – Energia Pierwotna |
|---|---|---|
| Co oznacza? | Energia faktycznie zużyta przez budynek | Energia zużyta w całym łańcuchu wytworzenia i dostarczenia energii |
| Co mierzy w praktyce? | Zużycie energii przez instalacje w budynku | Obciążenie środowiska i systemu energetycznego |
| Jednostka | kWh/m²·rok | Wh/m²·rok |
| Związek z rachunkami | Bezpośredni – to za to płacisz | Pośredni – nie widać na rachunku |
| Od czego zależy? | Izolacja, wentylacja, sprawność urządzeń, sposób użytkowania | Rodzaj nośnika energii (prąd, gaz, biomasa, OZE) i jego współczynnik wₚ |
| Czy zależy od źródła energii? | Niewiele (liczy się ilość energii dostarczonej do budynku) | Bardzo mocno – kluczowy jest rodzaj energii |
| Wymagany w przepisach WT2021 | Nie | Tak – EP ≤ 70 kWh/m²·rok |
EK i EP łączy współczynnik nakładu nieodnawialnej energii pierwotnej (wₚ) przypisany do każdego nośnika energii. Dwa budynki o identycznym zużyciu (takim samym EK) mogą mieć zupełnie różne EP. Ważne, z jakiego źródła ta energia pochodzi. Dom z pompą ciepła może mieć niskie rachunki (niskie EK), ale mieć trudności ze spełnieniem wymagań EP, jeśli zasilany jest wyłącznie energią elektryczną z sieci i nie ma udziału OZE.
Współczynniki nakładu (wi) – dlaczego prąd sieciowy jest „karany”?
Współczynnik nakładu nieodnawialnej energii pierwotnej (wᵢ) pokazuje, ile energii pierwotnej trzeba zużyć, aby dostarczyć do budynku 1 kWh energii końcowej (EK) z danego nośnika. W przypadku prądu z sieci w Polsce wᵢ jest wysokie i wynosi 3,0. To sprawia wrażenie, że prąd jest „karany” w obliczeniach EP. Dlaczego jest wysokie? Ze względu na duże straty energii, zanim prąd dotrze do Twojego domu. Zanim 1 kWh energii elektrycznej znajdzie się w Twoim gniazdku, w systemie energetycznym kraju trzeba zużyć około 3 kWh energii zawartej w paliwach (węgiel, gaz itd.).
Wskaźnik dla OZE jest niski, gdyż nie używa się paliw kopalnych, nie ma strat konwersji, a energia powstaje na miejscu lub z biomasy. W przypadku fotowoltaiki wᵢ wynosi 0,0. Prąd nie tyle jest „karany”, ale rozliczany uczciwie za to, ile energii trzeba zużyć, aby go wyprodukować.
Jak obliczyć wskaźnik EP? Od termomodernizacji do OZE
Aby obliczyć wskaźnik EP, pomnóż faktyczne zapotrzebowanie na energię końcową (EK) dla każdego nośnika (np. ogrzewania, ciepłej wody) przez odpowiedni Współczynnik Nakładu. Wzór jest następujący:
EP całk. = EK x wᵢ
Załóżmy, że razem EK wynosi 10 000 kWh/rok (ogrzewanie + wentylacja: 8000 kWh/rok, a ciepła woda użytkowa: 2000 kWh/rok).
Nośnikiem energii jest gaz ziemny, dla którego współczynnik nakładu nieodnawialnej energii pierwotnej wynosi 1,1.
Ogrzewana powierzchnia (A) wynosi 120 mkw.
EP całk. = 10 000 × 1,1 = 11 000 kWh/rok
EP = EPcałk / A, czyli 11 000/120 = 91,7 kWh/(m²·rok)
Jak obniżyć wskaźnik EP? Poprzez zmianę źródła energii. Możesz znacznie zmniejszyć Ep dzięki pompie ciepła, fotowoltaice czy biomasie (paliwo pochodzenia organicznego). Najłatwiejszym sposobem na obniżenie EP jest inwestycja w instalację fotowoltaiczną.
Wskaźnik EP w audycie energetycznym i świadectwie charakterystyki
Wskaźnik EP jest obowiązkowym elementem świadectwa charakterystyki energetycznej. Ten dokument jest obowiązkowy przy sprzedaży lub wynajmie nieruchomości. Jeśli go nie posiadasz, grozi Ci do 5 tys. zł kary. Świadectwo określa zapotrzebowanie budynku na energię w związku z użytkowaniem całego obiektu lub jego części.
Wskaźnik EP to również niezbędny element audytu energetycznego, którego potrzebujesz, jeśli chcesz skorzystać z dotacji w ramach programów rządowych, np. Czyste Powietrze. Środki możesz uzyskać na termomodernizację, efektywne i ekologiczne źródło ciepła, jak i obowiązkową ocenę stanu energetycznego Twojego domu.
Uwaga: opłata za wykonanie audytu może być również sfinansowana w ramach programu do 100% kosztu, ale nie więcej niż 1200 zł.
W obu dokumentach EP jest obliczany tą samą metodologią.
Jaki jest dopuszczalny wskaźnik EP dla domu jednorodzinnego (WT 2021)?
Od 1 stycznia 2021 roku maksymalny wskaźnik EP dla nowego domu jednorodzinnego wynosi 70 kWh/(m²·rok), a dla wielorodzinnego – 65 kWh/(m²·rok). Dotyczy to nowych budynków.
Inaczej to wygląda w przypadku termomodernizacji, np. ocieplenia, zmiany źródła ciepła czy wymiany okien. Nie musisz doprowadzać obiektu do wymagań stawianych nowym domom. Liczy się poprawa wskaźnika EP. Podobnie wygląda to w przypadku programów dotacyjnych. Wymagane jest osiągnięcie określonego poziomu albo zejście poniżej danego progu zapotrzebowania.
Jak obniżyć wskaźnik EP? Praktyczny działania
Aby obniżyć wskaźnik EP:
- Zmniejsz zapotrzebowanie budynku na energię przez wykonanie czynności termomodernizacyjnych.
- Zmień źródła ciepła na zeroemisyjne lub niskoemisyjne.
Bez wykorzystania OZE spełnienie wymagań WT 2021 jest trudne. Poniższa tabela prezentuje, jak różne działania wpływają na EP i wysokość rachunków.
| Sposób modernizacji budynku | Wpływ na EK (rachunki) | Wpływ na EP (normy WT 2021) |
|---|---|---|
| Izolacja, wymiana okien | Spadek ze względu na mniejsze straty ciepła, niższe rachunki | Niewielki spadek |
| Rekuperacja | Wyraźny spadek – odzysk ciepła z wentylacji (20–40%) | Umiarkowany spadek |
| Pompa ciepła (bez PV) | Duży spadek | Duży spadek – często spełnienie WT 2021 nawet bez bardzo dobrej izolacji |
| Pompa ciepła + fotowoltaika | Bardzo duży spadek | Bardzo duży spadek – najłatwiejszy sposób spełnienia WT 2021 |
Inwestycja w OZE przynosi nie tylko spadek EP, ale również oszczędności na rachunkach. Dzięki skorzystaniu z dotacji możesz szybciej osiągnąć zwrot z inwestycji.
Wskaźnik EP a kredyt hipoteczny
W ofertach niektórych banków znajdziesz kredyty hipoteczne na nieruchomość energooszczędną. Instytucje proponują wówczas zobowiązania na atrakcyjniejszych warunkach niż standardowe. Budynek lub znajdujący się w nim lokal musi mieć odpowiedni wskaźnik EP, aby ponieść niższe koszty kredytowania.
Wypowiedź Eksperta NOTUS: Rafał Salach – Koordynator ds. wsparcia sprzedaży kredytów detalicznych
Banki po spełnieniu wymagań oferują atrakcyjne warunki. mBank obniża marżę dodatkowo o 0,20 p.p. w stosunku do stawek promocyjnych. Obniżka dotyczy zarówno domów jak i lokali mieszkalnych. ING Bank Śląski proponuje prowizję 0% zamiast 1,9% i oprocentowanie obniżone o dodatkowe 0,2%, lecz profity dotyczą jedynie domów jednorodzinnych. Bank Ochrony Środowiska oferuje zobowiązanie z marżą 1,79% przy 1,99% w ramach standardowej oferty.
Wybór takiego zobowiązania i spełnienie warunków pod kątem wskaźnika EP może przynieść duże oszczędności na kosztach kredytowania. Docelowo może obniżyć koszt kredytu aż do 8%. Zanim wybierzesz daną ofertę, porozmawiaj z Ekspertem Finansowym, który ustali, które banki mają dla Ciebie najlepszą propozycję.
Źródła:
Autor
Joanna Pikowska
Ekspert Finansowy
Skorzystaj teraz z bezpłatnej pomocy eksperta finansowego, zdalnie lub w oddziale
