Metoda 6 słoików. Jak podzielić pensję, żeby nie znikała bez śladu?

Patrycja Psuj
Patrycja PsujRedaktorka
Zweryfikowane
Udostępnij artykuł

Metoda 6 słoików. Jak podzielić pensję, żeby nie znikała bez śladu?

Pensja wpłynęła. Czynsz, rachunki i rata już zeszły. Potem zakupy spożywcze, tankowanie, urodziny w rodzinie. Zaglądasz na konto i myślisz: „Przecież nic wielkiego nie kupiłem”. Znasz to? Metoda 6 słoików pomaga zaplanować, na co pójdą pieniądze, zanim zaczniesz je wydawać. Przewiduje miejsce na codzienne życie, oszczędności i przyjemności. Sprawdź, jak działa system T. Harva Ekera — i jak dostosować go do własnych rachunków.

Zasada 6 słoików w skrócie — ile procent do każdego słoika?

Metoda 6 słoików polega na podziale dochodu netto na sześć kategorii, w których każda część ma określone przeznaczenie:

  1. podstawowe wydatki — 55%,

  2. wolność finansowa — 10%,

  3. większe zakupy i rezerwa — 10%,

  4. edukacja — 10%,

  5. przyjemności — 10%,

  6. pomoc innym — 5%.

Słoiki mogą być dosłowne, ale równie dobrze sprawdzą się rachunki bankowe, cele w aplikacji lub zapis w arkuszu. Sens tego podziału najlepiej pokazuje zwykła sytuacja: na koncie masz 2000 zł, ale 1200 zł czeka na zapłatę czynszu, a 500 zł odkładasz na naprawę auta. Na pozostałe wydatki zostaje 300 zł. Samo saldo nie pokazuje tej różnicy.

Ile odkładać przy moich zarobkach? Podział pensji na przykładach

PrzeznaczenieCzęść dochodu4000 zł netto6000 zł netto10 000 zł netto
Podstawowe wydatki55%2200 zł3300 zł5500 zł
Wolność finansowa10%400 zł600 zł1000 zł
Większe zakupy i rezerwa10%400 zł600 zł1000 zł
Edukacja10%400 zł600 zł1000 zł
Przyjemności10%400 zł600 zł1000 zł
Pomoc innym5%200 zł300 zł500 zł
Razem100%4000 zł6000 zł10 000 zł

Przykładowe wyliczenia własne według proporcji metody, dla dochodów netto.

Najprostszy wzór to: dochód netto × udział słoika. Przy pensji 6000 zł kwotę na podstawowe wydatki obliczysz jako 6000 zł × 0,55 = 3300 zł.

Możesz dzielić własne wynagrodzenie albo wspólny dochód gospodarstwa domowego. Przy wspólnym budżecie uzgodnijcie, które wydatki pokrywacie razem, a które osobno.

To ważne

Dziel pieniądze faktycznie dostępne na domowe potrzeby. Przy działalności gospodarczej kwota z faktury nie jest w całości Twoją pensją: najpierw uwzględnij koszty firmy, podatki i składki.

Kim jest T. Harv Eker i skąd pochodzi metoda?

T. Harv Eker to przedsiębiorca, autor i trener rozwoju osobistego, znany m.in. z książki „Bogaty albo biedny. Po prostu różni mentalnie” — polskiego wydania „Secrets of the Millionaire Mind”. System zarządzania pieniędzmi, nazywany JARS Money Management System, przedstawia w swojej książce i podczas szkoleń.

Z tej koncepcji można wybrać praktyczne narzędzie: przypisywanie pieniędzy do konkretnych zadań. Trzeba jednak zachować proporcje także w oczekiwaniach. Sytuacja finansowa zależy również od dochodów, kosztów mieszkania, zdrowia czy obowiązków rodzinnych. Sam sposób myślenia nie opłaci rachunku za ogrzewanie.

6 słoików — na co przeznaczyć każdą część?

Nazwy kategorii są proste. Więcej pytań pojawia się przy konkretnych zakupach: czy wakacje to większy wydatek, czy przyjemność? Gdzie wpisać roczną polisę? Pomaga jedna zasada: ustal przeznaczenie pieniędzy z wyprzedzeniem i przypisuj każdy wydatek tylko raz.

Słoik 1 — koszty stałe i podstawowe potrzeby: 55%

To pieniądze na utrzymanie: mieszkanie, rachunki, żywność i transport. W nazwie tej kategorii często pojawiają się „koszty stałe”, choć obejmuje ona również niezbędne wydatki o zmiennej wysokości.

Przy planowaniu własnego budżetu dopisz więc także leki, konieczne wydatki na dzieci i wymagane raty zobowiązań. Kwota na jedzenie może zmieniać się co miesiąc, ale nadal musi znaleźć się w planie.

Spójrz też na płatności, które wracają rzadziej. Jeżeli obowiązkowy wydatek wynosi 1200 zł rocznie, jego miesięczny koszt dla budżetu to 100 zł. Możesz trzymać tę kwotę w osobnym celu bankowym. Nadal przypisuj ją jednak do utrzymania, żeby nie zaniżać jego kosztu.

Słoik 2 — wolność finansowa: 10%

W założeniu Ekera ta część służy budowaniu kapitału, który w przyszłości ma przynosić dochód. Na potrzeby domowego planu możesz nazwać ją po prostu „pieniądze na przyszłość”. Taka etykieta ułatwia odróżnienie jej od oszczędności na nowy telefon czy wakacje.

Samo odłożenie 10% nie przesądza, gdzie ulokować środki. Przy wyborze rozwiązania trzeba uwzględnić cel, termin wykorzystania pieniędzy i ryzyko.

Jeśli nie masz rezerwy na nagłe wydatki, możesz czasowo skierować część tej kwoty na jej zbudowanie. To dostosowanie systemu do własnej sytuacji. Pieniądze na awarię lub utratę dochodu powinny być dostępne wtedy, gdy będą potrzebne.

Słoik 3 — większe zakupy i rezerwa: 10%

W oryginalnym systemie, to oszczędności przeznaczone do późniejszego wykorzystania, także na nieprzewidziane wydatki. W praktyce możesz wyodrębnić tu kilka celów, np. wymianę pralki, remont lub wkład własny na mieszkanie.

Załóżmy, że planujesz kupić za rok sprzęt za 3600 zł. Odkładanie po 300 zł miesięcznie pozwoli zebrać tę kwotę w 12 miesięcy, bez uwzględniania odsetek.

Oddziel jednak zaplanowane zakupy od poduszki finansowej. Jeżeli całe 5000 zł ma pójść na wakacje, nie jest jednocześnie rezerwą na utratę pracy. Nazwanie dwóch celów nie sprawia, że pieniędzy robi się dwa razy więcej.

Słoik 4 — edukacja: 10%

Ta część jest przeznaczona na rozwój, np. książki i kursy. W swoim budżecie możesz uwzględnić naukę języka, szkolenie zawodowe czy przygotowanie do zmiany pracy.

Nie musisz co miesiąc wydawać całej kwoty. Jeśli wybrane szkolenie kosztuje 1800 zł, możesz gromadzić środki przez kilka miesięcy. Gdy korzystasz głównie z bezpłatnych materiałów, sprawdź, czy tak duży udział tej kategorii odpowiada Twoim potrzebom. Kupowanie kursu tylko po to, żeby wykorzystać limit, byłoby dość drogą lekcją oszczędzania.

Słoik 5 — przyjemności: 10%

Eker przewiduje osobną część na rzeczy, które sprawiają radość, i zachęca do wykorzystania tej puli co miesiąc. W codziennym planie może to być kino, jedzenie na mieście, hobby lub drobny zakup dla siebie.

Ustal też, gdzie rozliczasz większe przyjemności. Wakacje mogą być osobnym celem w trzecim słoiku. W takim przypadku nie odejmuj ich kosztu drugi raz z piątego.

Przy 6000 zł netto klasyczny podział daje 600 zł miesięcznie na przyjemności. Jeśli taka kwota nie mieści się w budżecie, zmniejsz ją do realnego poziomu. We własnej adaptacji możesz też gromadzić tę pulę przez kilka miesięcy na większą atrakcję.

Słoik 6 — dla innych: 5%

W oryginalnej metodzie to środki na pomaganie innym i darowizny. Możesz odkładać je na wsparcie wybranej organizacji lub konkretnej osoby.

Prezenty dla bliskich również warto planować, ale uwzględnij je świadomie w wybranej kategorii — to rozszerzenie pierwotnego przeznaczenia tego słoika.

Pomoc może przyjmować także formę czasu czy zaangażowania. Przy napiętym budżecie wpłata na cel dobroczynny nie powinna odbywać się kosztem podstawowych potrzeb lub terminowej zapłaty zobowiązań.

Jak prowadzić słoiki w banku — subkonta, cele i konto oszczędnościowe

System 6 słoików można prowadzić bez gotówki. W zależności od banku masz do dyspozycji dodatkowe rachunki, konta oszczędnościowe lub funkcję wydzielania celów. Takie cele mogą mieć własną nazwę, kwotę docelową i automatyczne zasilanie. Zakres funkcji zależy od konkretnej oferty.

Nie potrzebujesz sześciu osobnych kont osobistych. Możesz pozostawić podstawowe wydatki na rachunku głównym, oszczędności przenieść na rachunek oszczędnościowy, a pozostałe limity zapisywać w aplikacji lub arkuszu.

Jak zacząć?

  1. Sprawdź historię wydatków. Przejrzyj ostatnie 2–3 miesiące, a większe płatności okresowe wyszukaj także w historii całego roku.

  2. Nazwij kategorie. „Rachunki”, „Rezerwa”, „Przyszłość” czy „Remont” powinny od razu mówić Ci, na co są pieniądze.

  3. Ustal kwoty na najbliższy miesiąc. Dopasuj je do wpływów, terminów płatności i aktualnych potrzeb.

  4. Ustaw przelewy po wypłacie. Automatyzacja może pomóc w regularnym odkładaniu. Zadbaj, by w dniu przelewu na koncie były środki.

  5. Raz w miesiącu sprawdź plan. Jeśli regularnie brakuje na żywność, popraw limit. Jeśli pieniądze zostają, zdecyduj, na jaki cel je przeniesiesz.

Przed otwarciem dodatkowych rachunków sprawdź opłaty za prowadzenie i przelewy, zasady wypłat oraz warunki oprocentowania. Ważne jest także to, czy „cel” oznacza odrębny rachunek, czy tylko wydzieloną część salda.

Porada Eksperta NOTUS:

Przy nieregularnych dochodach planuj podstawowe wydatki na podstawie ostrożnie oszacowanej kwoty, na którą zwykle możesz liczyć. Z góry ustal też, jak podzielisz nadwyżkę z lepszego miesiąca. Dzięki temu wysoka jednorazowa wypłata nie stanie się podstawą stałych zobowiązań.

Co zrobić, gdy koszty stałe przekraczają 55%?

Przy dochodzie 6000 zł netto limit na podstawowe wydatki wynosi 3300 zł. Jeżeli na utrzymanie potrzebujesz 4200 zł, brakuje 900 zł do zastosowania klasycznych proporcji.

W takiej sytuacji zmień proporcje. Sam Eker wyjaśnia, że podane udziały są zaleceniami i celami, a nie niezmiennymi regułami.

Najpierw sprawdź, co składa się na koszt utrzymania. Czasem znajdziesz usługę, z której już nie korzystasz, lub wydatek możliwy do ograniczenia. Czasem większość pieniędzy pochłaniają mieszkanie, jedzenie i leczenie. Wtedy drobne cięcia mogą nie wystarczyć.

Przykładowy, zmodyfikowany podział pensji 6000 zł może wyglądać tak:

KategoriaUdziałKwota
Podstawowe wydatki70%4200 zł
Pieniądze na przyszłość5%300 zł
Większe zakupy i rezerwa10%600 zł
Edukacja5%300 zł
Przyjemności8%480 zł
Pomoc innym2%120 zł
Razem100%6000 zł

Przykładowa adaptacja klasycznego systemu.

Jeśli dochód nie pokrywa niezbędnych wydatków, priorytetem jest uporządkowanie niedoboru. Nie finansuj oszczędzania kredytem ani nie odkładaj wymaganej raty tylko po to, żeby zgadzały się procenty.

Metoda 5 słoików i inne warianty

Metodę 5 słoików możesz potraktować jako własne uproszczenie systemu. Jedną z możliwości jest połączenie edukacji i przyjemności w kategorię „Rozwój i czas dla siebie”. Pozostałe części przeznaczasz na utrzymanie, przyszłość, większe wydatki i pomaganie innym. Udziały ustalasz według swoich potrzeb.

Inna możliwość to start od trzech obszarów: bieżące potrzeby, rezerwa i pozostałe wydatki. Więcej kategorii dodasz wtedy, gdy będą Ci potrzebne.

Przy pierwszej wypłacie możesz też wyznaczyć konkretną kwotę oszczędności zamiast procentu. Jeżeli po pokryciu potrzeb zostaje 100 zł, plan powinien uwzględniać właśnie 100 zł. Do podziału wrócisz, gdy zmieni się sytuacja.

6 słoików, zasada 50/30/20 i metoda kopertowa — porównanie

Metody różnią się liczbą kategorii i sposobem kontrolowania wydatków. W zasadzie 50/30/20 dzielisz dochód netto na potrzeby, zachcianki oraz oszczędności i dodatkową spłatę długów. Metoda kopertowa polega na wydzielaniu kwot na konkretne rodzaje wydatków.

MetodaJak dzielisz pieniądze?Kiedy warto ją rozważyć?
6 słoików55% na podstawowe wydatki; po 10% na przyszłość, większe zakupy, edukację i przyjemności; 5% na pomoc innymGdy chcesz osobno pilnować kilku celów i masz przestrzeń na taki podział
50/30/2050% na potrzeby, 30% na zachcianki, 20% na oszczędności i dodatkową spłatę zadłużeniaGdy wolisz zacząć od trzech szerokich kategorii
Metoda kopertowaWłasne limity kwotowe, np. na żywność, transport i rozrywkę; bez obowiązkowych procentówGdy chcesz kontrolować konkretne wydatki i widzieć, ile zostało w każdej kategorii

Przy porównywaniu metod przyjmij jedną zasadę: wymagane raty uwzględniaj w podstawowych zobowiązaniach, a dodatkowe nadpłaty planuj osobno.

Możesz też połączyć rozwiązania. Podzielić budżet na słoiki, a wewnątrz kategorii utrzymania wyznaczyć koperty na żywność i transport. Koperty mogą być fizyczne albo zapisane w aplikacji.

Metoda 6 słoików — opinie, zalety i wady

Oceniając ten system, warto sprawdzić przede wszystkim, czy ułatwia Ci codzienne decyzje. Z perspektywy planowania budżetu jego mocną stroną jest oddzielenie pieniędzy na różne cele. Łatwiej wtedy zauważyć, że kwota widoczna na koncie jest już częściowo zarezerwowana.

Podział uwzględnia też przyjemności. To może ułatwiać zaplanowanie oszczędzania osobie, która dotąd kojarzyła je z rezygnacją ze wszystkiego, co lubi.

Metoda ma jednak ograniczenia:

  • 55% na utrzymanie może być nieosiągalne. Dotyczy to np. budżetu mocno obciążonego kosztami mieszkania lub leczenia.

  • Sztywne udziały mogą rozmijać się z potrzebami. Osoba z dużymi zobowiązaniami może potrzebować innego podziału niż ktoś, kto gromadzi już kapitał.

  • Sześć kategorii wymaga pilnowania granic. Bez jasnych zasad ten sam zakup łatwo rozliczyć w dwóch miejscach.

  • Odłożenie pieniędzy nie oznacza, że zostaną na zawsze. Część słoików służy przyszłym wydatkom.

  • Sam podział nie zwiększa dochodu ani nie gwarantuje zysku z inwestycji. Pozwala zobaczyć sytuację, ale nie usuwa wszystkich jej przyczyn.

Po pierwszym miesiącu sprawdź trzy rzeczy: czy rachunki są opłacone na czas, czy odkładana kwota jest realna i czy rzadziej sięgasz po środki przeznaczone na inny cel. Taki przegląd powie Ci więcej o przydatności metody niż idealnie rozpisane procenty.

Ile uzbieram po roku oszczędzania metodą 6 słoików?

Przy dochodzie 6000 zł netto i klasycznych proporcjach co miesiąc przeznaczasz:

  • 600 zł na wolność finansową,

  • 600 zł na większe zakupy i rezerwę.

Łączne wpłaty do tych dwóch kategorii wyniosą po roku 14 400 zł: po 7200 zł do każdej. Zakładamy stały dochód i wpłaty przez 12 miesięcy, bez odsetek, opłat i zmian wartości inwestycji.

To suma wpłat, a nie gwarantowany stan oszczędności na koniec roku. Jeżeli z trzeciego słoika wydasz 3600 zł na zaplanowany zakup, z tych wpłat pozostanie łącznie 10 800 zł. Gdy środki inwestujesz, wynik może się dodatkowo zmienić.

Równie konkretny efekt daje mniejsza kwota: 100 zł miesięcznie to 1200 zł wpłat rocznie, a 300 zł — 3600 zł. Jeśli zastanawiasz się, jak oszczędzać pieniądze przy obecnych zarobkach, zacznij od kwoty, którą możesz regularnie odkładać.

Metoda 6 słoików — to warto zapamiętać:

  • Klasyczny podział wynosi 55/10/10/10/10/5% dochodu netto.

  • Podstawowe wydatki obejmują także niezbędne koszty zmienne, np. żywność.

  • Proporcje możesz dostosować do dochodów i rzeczywistych potrzeb.

  • Oddziel pieniądze na zaplanowane zakupy od rezerwy awaryjnej.

  • Słoiki możesz prowadzić w banku, aplikacji albo arkuszu.

  • Kwota wpłat do słoików nie jest tym samym co oszczędności pozostałe po wydatkach.

Odkładasz na mieszkanie? Przeczytaj także: Masz zdolność. Ale czy naprawdę Cię stać? Ostatni test przed kredytem hipotecznym.

Jeśli planujesz kredyt hipoteczny, umów kontakt z Ekspertem Finansowym NOTUS. Podczas bezpłatnej konsultacji możesz omówić możliwości finansowania zakupu i przygotowanie do kolejnych kroków.

Najczęściej zadawane pytania

To system zarządzania pieniędzmi T. Harva Ekera. Dzielisz dochód netto na podstawowe wydatki - 55%, wolność finansową, większe zakupy, edukację i przyjemności - po 10%, oraz pomoc innym - 5%.

Pomnóż dochód netto przez procent przypisany do kategorii. Przy 5000 zł netto 55% wynosi 2750 zł, każda część po 10% - 500 zł, a 5% - 250 zł.

Możesz wykorzystać rachunek osobisty, konto oszczędnościowe i funkcję celów. Sześć kategorii nie wymaga sześciu kont osobistych. Sprawdź dostępne funkcje i opłaty w swoim banku; część limitów możesz też prowadzić w arkuszu.

Dopasuj udziały do rzeczywistych wydatków. Najpierw uwzględnij podstawowe potrzeby i wymagane płatności. Możesz zmniejszyć pozostałe części, połączyć kategorie albo zacząć od konkretnej, dostępnej kwoty oszczędności.

6 słoików pozwala osobno planować więcej celów. Metoda 50/30/20 ma trzy szerokie kategorie, więc może być wygodniejsza na początek. Wybierz podział, który rozumiesz, możesz regularnie sprawdzać i dopasować do własnych kosztów.

Skorzystaj z bezpłatnej pomocy eksperta finansowego online lub w oddziale.

Patrycja Psuj
Patrycja PsujRedaktorka+48 603 804 805kontakt@notus.pl

Copywriterka i redaktorka treści. Od 2019 roku tworzy artykuły eksperckie i specjalistyczne. Na blogu Notus wyjaśnia zagadnienia związane z kredytami i finansowaniem nieruchomości prostym językiem.


Udostępnij artykuł
Zasada 6 słoików w skrócie — ile procent do każdego słoika?